Rejestracja stowarzyszenia w KRS – wybrane zagadnienia

Wydawać by się mogło, że nic prostszego od wpisania do Rejestru Przedsiębiorców stowarzyszenia, które podejmuje działalność gospodarczą, a istnieje juz od wielu lat i jest zarejestrowane w Rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jednakże doświadczenie prowadzenia postępowań rejestracyjnych wskazuje, że nic bardziej mylnego. Poniżej przedstawię jedynie kilka zagadnień, spośród szeregu praktycznych problemów pojawiających się przy rejestracji stowarzyszeń do Rejestru Przedsiębiorców.

Na początku należy pamiętać o dostosowaniu nazwy stowarzyszenia do wymogów określenia firmy przedsiębiorcy, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 43§ 2 KC). Nie każde bowiem istniejące stowarzyszenie ma w swojej nazwie określenie formy prawnej.

Jednakże naprawdę istotne problemy pojawiają się przy samej interpretacji statutu stowarzyszenia, tym bardziej gdy jest to stowarzyszenia utworzone kilkadziesiąt lat temu.

Problematyczna jest bowiem kwestia czy przedmiot działalności musi być koniecznie określany uchwałą walnego zebrania członków stowarzyszenia i czy jego wyraźny opis koniecznie musi znaleźć się w samym statucie.

Koniecznym jest, aby podkreślić, iż członkowie stowarzyszeń, na podstawie art. 58 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, gwarantującego swobodę zrzeszania się, mają prawo do tego, by zrzeszać się w sposób swobodny, co przejawia się przede wszystkim w tym, że mają prawo do tego, by w sposób swobodny decydować, jak rozumieć postanowienia statutu tworzonych przez siebie stowarzyszeń. Warto zauważyć, że obecnie rozpoczynają działalność gospodarczą stowarzyszenia, których pierwotne teksty statutów zostały stworzone kilkadziesiąt lat temu, a niektóre postanowienia aktów założycielskich mają wyraźnie charakter historyczny, ze względu na fakt, że były one stworzone w innych okolicznościach i warunkach, przede wszystkim społecznych. Nie zmienia to jednak faktu, że statuty te nie naruszają obowiązującego obecnie prawa, oraz że wymagają niekiedy takiej wykładni, aby stowarzyszenie mogło swobodnie funkcjonować, już jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Jednakże wykładnia taka powinna w pierwszym rzędzie być wykonywana przez samo stowarzyszenie, a zatem przez jego organy, na co pozwala teoria wykładnii autentycznej. Podkreślić należy, co znajduje także odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że interpretacja postanowień statutu stowarzyszenia należy przede wszystkim do jego organów, a nie do sądu rejestrowego czy organu nadzorującego stowarzyszenie. Zadaniem bowiem organów sądowych i administracyjnych jest jedynie, w tym zakresie, ocena czy interpretacja ta nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami prawa.

W statutach stowarzyszeń najczęściej przyznaje się wyraźnie zarządowi uprawnienie polegające na realizowaniu wytycznych działalności Stowarzyszenia i realizowaniu uchwał walnego zebrania członków. W związku z tym, wydaje sie jak najbardziej zasadnym pozostawienie zarządowi stowarzyszenia urzeczywistnienie w jego uchwałach zasad działania walnego zebrania stowarzyszenia,  w tym określenia przedmiotu działalności.

W odróżnieniu od Kodeksu spółek handlowych, który w stosunku np. do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 157 § 1 pkt 2) określa, aby w umowie spółki podany był przedmiot działalności, Prawo o stowarzyszeniach nie wymaga aby podawać w statucie stowarzyszenia jego przedmiot działalności. Wystarczający jest zatem w statucie stowarzyszenia zapis, że podmiot ten prowadzi działalność gospodarczą, co umożliwia w praktyce prowadzenie każdej działalności gospodarczej, zgodnej z jego celami. Doprecyzowanie przedmiotu działalności odbyć się zatem może przez podjęcie odpowiedniej uchwały zarządu.

Należy także zwrócić uwagę, że ani ustawa o swobodzie działalności gospodarczej ani ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym nie stawiają wymogu, aby przedmiot działalności gospodarczej był doprecyzowany czy ustalany przez najwyższe organy osób prawnych.

Na tle opisywanego zagadnienia pojawia sie również inne, wymagające z pewnością głębszej i oddzielnej analizy. Mianowicie, pełnomocnik wnioskodawcy w postępowaniu rejestrowym, powinien pamiętać ( i to już na etapie konsultacji prawnej przy tworzeniu projektu umowy czy statutu), że przy rejestracji podmiotu do Rejestru Przedsiębiorców, sąd zobowiązany jest jedynie do zbadania zgodności przedmiotu działalności zawartego w umowie czy statucie z tym przedstawionym we wniosku zawartym w formularzu KRS- WM, a co za tym idzie opis słowny przedmiotu działalności gospodarczej w statucie czy umowie, a następnie we wniosku do sądu, nie musi być tożsamy z opisem przedmiotu zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności.

Kontakt